Các chính phủ đồng loạt thu hẹp de minimis, áp dữ liệu trước khi xếp hàng và phí theo từng kiện, khiến e-commerce xuyên biên giới bước vào giai đoạn siết chặt từ 2025–2026.

Thương mại điện tử xuyên biên giới đang chuyển sang một pha hoàn toàn mới, trong đó động lực không còn đến từ nhu cầu tiêu dùng mà từ yêu cầu thực thi chính sách và kiểm soát dữ liệu. Theo Martin Palmer, năm 2025 đánh dấu bước ngoặt trong cách các chính phủ quản lý kiện hàng giá trị thấp, và 2026 sẽ là thời điểm các chuẩn mực mới được áp dụng triệt để trên phạm vi toàn cầu.

Ông cho rằng xu hướng này là không thể đảo ngược: ưu đãi với hàng giá trị thấp đang bị xóa bỏ hoặc chuyển sang thu phí, còn khai báo dữ liệu trước khi hàng đến trở thành yêu cầu bắt buộc. Trong bối cảnh đó, sẽ không còn kiện hàng nào có thể lưu thông “không ma sát” như trước.

Một làn sóng điều chỉnh chính sách đang diễn ra đồng thời tại nhiều nền kinh tế lớn. Sau khi Mỹ loại bỏ ngưỡng de minimis tồn tại nhiều năm, Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh, Australia và một số thị trường châu Á cũng tiến hành cải cách hoặc tham vấn theo hướng tương tự. Mục tiêu chung là tăng thu ngân sách và khắc phục khoảng trống giám sát đối với dòng hàng e-commerce, vốn tăng trưởng nhanh nhưng thiếu minh bạch về giá trị và xuất xứ.

Tác động đã bắt đầu thể hiện rõ. Sản lượng kiện hàng có dấu hiệu chững lại, trong khi yêu cầu về dữ liệu và chứng từ ngày càng mở rộng. Các hãng hàng không, doanh nghiệp giao nhận và chủ hàng buộc phải điều chỉnh mạng lưới fulfilment để thích ứng với chi phí và mức độ tuân thủ cao hơn. Trong ngắn hạn, ngành hàng không chịu sức ép khi mật độ lô hàng giảm và thủ tục gia tăng làm suy yếu lợi thế tốc độ – yếu tố cốt lõi của vận tải hàng không.

Một trụ cột của quá trình siết chặt là các cơ chế PLACI (khai báo thông tin hàng hóa trước khi xếp). Nhiều thị trường đã đưa vào vận hành các hệ thống yêu cầu khai báo chi tiết ở cấp độ từng kiện, bao gồm mã HS và thông tin người nhận, ngay trước khi hàng được bốc xếp. Điều này không chỉ bổ sung thủ tục, mà còn làm thay đổi toàn bộ dòng thời gian logistics. Tuân thủ không còn là công việc hậu cần phía sau, mà trở thành năng lực vận hành trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng xử lý hàng và thời gian giao.

Từ giữa năm 2026, các biện pháp tài chính đi kèm sẽ được áp dụng rõ ràng hơn. EU dự kiến triển khai mức thuế cố định €3 cho mỗi mặt hàng giá trị thấp dưới €150, như một bước đệm trong gói cải cách e-commerce rộng hơn. Khoản thu này gắn chặt với khai báo từng mặt hàng thông qua hạ tầng dữ liệu hải quan. Dữ liệu không đầy đủ hoặc mô tả không chính xác sẽ làm tăng nguy cơ chậm trễ và giữ hàng.

New Zealand cũng theo hướng tương tự khi áp dụng levy cho hàng giá trị thấp từ tháng 4/2026, chuyển từ phí báo cáo cố định sang thu hồi chi phí theo từng mặt hàng. Australia và Canada đang xem xét các khung chính sách tương đương, cho thấy xu hướng lan rộng trên phạm vi toàn cầu.

Những thay đổi này đang tạo ra tác động mang tính cấu trúc đối với chuỗi logistics. Một số hãng bay thu hẹp công suất freighter trên các tuyến từng tăng trưởng nhờ e-commerce, trong khi vai trò của cảng biển và các trung tâm đa phương thức gia tăng, trở thành điểm gom hàng và kiểm soát tuân thủ. Mô hình kho bãi chuyển dịch sang phân phối khu vực và gom tồn kho, chấp nhận thời gian giao hàng dài hơn và khép lại giai đoạn giao xuyên biên giới gần như tức thì.

Ở cấp độ chiến lược, biến động pháp lý thúc đẩy doanh nghiệp bán lẻ đẩy mạnh nearshoring và “friend-shoring” nhằm giảm rủi ro địa chính trị và tắc nghẽn hải quan. Song song, các nhà cung cấp logistics ưu tiên nâng cao chất lượng dữ liệu và tối ưu tuyến vận chuyển để bù đắp chi phí và ma sát thủ tục.

Theo nhận định của Palmer, đến năm 2026, dữ liệu từng mặt hàng, thông quan trước khởi hành và phí theo kiện sẽ trở thành chuẩn mực. Mỗi parcel sẽ phải tuân thủ kỷ luật phân loại, định giá và thuế tương đương hàng hóa truyền thống. Môi trường mới sẽ ưu tiên doanh nghiệp tuân thủ chính xác, trong khi các lối làm cũ dễ đối mặt với chậm trễ, kiểm tra và chi phí phát sinh.