Toàn cảnh Cảng Container Durban – trung tâm logistics lớn nhất Nam Phi – nơi Transnet và ICTSI ký thỏa thuận tư nhân hóa và đầu tư 650 triệu USD. Ảnh: Cảng Durban

Sau hơn hai năm chờ đợi và vượt qua hàng loạt tranh chấp pháp lý, Transnet – tập đoàn vận tải quốc gia Nam Phi – đã chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác với International Container Terminal Services Inc. (ICTSI) để tư nhân hóa và nâng cấp Cảng Container Durban, cảng biển quan trọng nhất của Nam Phi.

Lễ ký diễn ra ngày 10/12 tại Durban, đánh dấu bước ngoặt lớn trong chương trình cải tổ hạ tầng cảng biển và logistics quốc gia mà chính phủ Nam Phi đang đẩy mạnh.

Cảng trọng điểm của Nam Phi trước bước ngoặt tư nhân hóa

Cảng Durban hiện xử lý gần 50% tổng sản lượng container của cả nước, song nhiều năm qua, cảng này liên tục bị xếp ở nhóm cuối cùng trong bảng xếp hạng hiệu suất cảng toàn cầu của Ngân hàng Thế giới.

Các vấn đề tắc nghẽn, chậm trễ và năng suất thấp đã khiến Durban trở thành điểm nghẽn nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng hàng hải của khu vực.

Trước tình trạng đó, Tổng thống Cyril Ramaphosa đã kêu gọi một “kỷ nguyên mới” cho hệ thống cảng biển Nam Phi, nhấn mạnh việc thu hút đối tác quốc tế là điều kiện cần thiết để thúc đẩy hiệu quả vận hành và đưa các cảng trở thành động lực tăng trưởng kinh tế.

Liên doanh Transnet – ICTSI: 650 triệu USD đầu tư nâng cấp hạ tầng

Theo thỏa thuận vừa ký, Durban Container Terminal Pier 2 sẽ do một công ty liên doanh mới quản lý, trong đó Transnet nắm 51% cổ phần và ICTSI nắm 49%. ICTSI – tập đoàn vận hành cảng có trụ sở tại Philippines – sẽ đảm nhiệm vai trò điều hành, đầu tư và triển khai các gói nâng cấp công nghệ.

Dự kiến, tổng vốn đầu tư đạt khoảng 650 triệu USD, tập trung vào thiết bị bốc dỡ mới, hệ thống công nghệ tiên tiến và quy trình vận hành tối ưu.

Kế hoạch này đặt mục tiêu nâng công suất từ 2 triệu TEU lên 2,8 triệu TEU mỗi năm, tăng năng suất cẩu container từ 18 lên 28 lượt/giờ, và gấp đôi thời gian khai thác tàu từ 60 lên 120 giờ làm việc.

Theo Tổng giám đốc Transnet Michelle Phillips, những cải thiện này sẽ giúp “Durban Container Terminal phát huy toàn bộ tiềm năng, trở thành đầu mối logistics chủ lực của Nam Phi.”

Hành trình pháp lý kéo dài hơn hai năm

Quá trình chọn đối tác cho dự án này bắt đầu từ năm 2023. Sau nhiều vòng xét thầu, ICTSI được chọn là đơn vị thắng thầu vào tháng 7/2023. Tuy nhiên, APM Terminals (thuộc Maersk) – đơn vị xếp thứ hai – đã khiếu nại, cho rằng ICTSI không đáp ứng tiêu chí về khả năng tài chính.

Vụ việc kéo dài hơn một năm và chỉ được Tòa án Tối cao Nam Phi bác bỏ vào tháng 10/2025, qua đó mở đường cho thỏa thuận được ký kết chính thức.

Tái định vị Durban trong chuỗi cung ứng hàng hải

Theo Phó Chủ tịch cấp cao ICTSI Hans-Ole Madsen, thỏa thuận này “đánh dấu khởi đầu cho một cam kết chung trong việc hiện đại hóa hạ tầng hàng hải của Nam Phi.” Liên doanh sẽ chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/1/2026.

Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa về tư nhân hóa hạ tầng, mà còn thể hiện bước chuyển trong mô hình quản lý cảng biển của Nam Phi, hướng đến một cấu trúc đối tác công – tư (PPP) với trọng tâm là nâng cao hiệu quả logistics, giảm chi phí vận tải và tối ưu chuỗi cung ứng container.

Nếu quá trình triển khai đạt kỳ vọng, Durban có thể trở lại vị thế trung tâm vận tải hàng hải của khu vực Nam Phi, đóng vai trò chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu.