Biến đại dương thành mặt trận mới trong cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Phí cảng “ăn miếng trả miếng” bắt đầu có hiệu lực

Phía Trung Quốc thông báo đã bắt đầu thu phí tại các cảng đối với tàu thuộc sở hữu, vận hành, đóng mới hoặc treo cờ Mỹ, song miễn trừ cho các tàu được đóng tại Trung Quốc và các tàu rỗng vào xưởng sửa chữa.

Theo Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV), các khoản phí sẽ được thu tại cảng nhập cảnh đầu tiên của hành trình, hoặc tối đa năm chuyến trong năm tài chính bắt đầu từ ngày 17/4 hàng năm.

Trong khi đó, Mỹ cũng chính thức triển khai biện pháp tương tự vào cùng ngày. Kế hoạch này được chính quyền Tổng thống Donald Trump công bố đầu năm nay, với mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào ngành đóng tàu Trung Quốc và tăng cường năng lực hàng hải nội địa.

Trước đó, cuộc điều tra dưới thời Tổng thống Joe Biden đã kết luận rằng Bắc Kinh sử dụng “chính sách và thực tiễn thiếu công bằng” để thống lĩnh ngành hàng hải, logistics và đóng tàu toàn cầu – mở đường cho việc Washington áp thuế và phí đặc biệt.

Hệ lụy cho các hãng vận tải biển

Theo giới phân tích, động thái mới này sẽ ảnh hưởng nặng nề tới các hãng vận tải Trung Quốc, đặc biệt là COSCO, hãng vận tải container lớn nhất nước này. COSCO được dự báo phải gánh gần một nửa trong tổng chi phí ước tính 3,2 tỷ USD do Mỹ thu phí vào năm 2026.

Đáp trả, Bắc Kinh tuyên bố áp phí tương tự với các tàu có liên quan đến Mỹ, khiến 13% đội tàu chở dầu thô và 11% đội tàu container toàn cầu bị ảnh hưởng, theo ước tính của Jefferies.

“Cách đáp trả ăn miếng trả miếng này đang khóa chặt hai nền kinh tế vào một vòng xoáy thuế hàng hải, có nguy cơ bóp méo luồng vận tải quốc tế,” Xclusiv Shipbrokers Inc – hãng môi giới tàu biển có trụ sở tại Athens – nhận định trong báo cáo nghiên cứu mới nhất.

Căng thẳng leo thang trên nhiều mặt trận

Căng thẳng gia tăng khi Tổng thống Trump hôm thứ Sáu đe dọa áp thuế 100% lên hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc và hạn chế xuất khẩu “mọi phần mềm chiến lược” trước ngày 1/11.

Cùng ngày, Washington cảnh báo rằng các quốc gia ủng hộ kế hoạch cắt giảm khí thải của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) – do Trung Quốc ủng hộ – có thể phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt, cấm cảng, hoặc phí tàu bổ sung.

“Việc vũ khí hóa cả thương mại lẫn chính sách môi trường cho thấy ngành hàng hải đã chuyển từ vai trò trung lập trong thương mại toàn cầu sang trở thành công cụ địa chính trị,” Xclusiv nhận định.

Ngành vận tải biển trước nguy cơ biến động mới

Các chuyên gia cảnh báo rằng vòng xoáy thuế và phí cảng trả đũa lẫn nhau giữa Mỹ và Trung Quốc có thể thúc đẩy chi phí vận tải toàn cầu tăng mạnh, làm gián đoạn chuỗi cung ứng vốn đang chịu áp lực từ suy thoái thương mại, biến động giá nhiên liệu và quy định khí thải nghiêm ngặt hơn.

Khi các quốc gia và doanh nghiệp điều chỉnh tuyến hàng và chi phí vận hành, ngành logistics toàn cầu sẽ phải đối mặt với một giai đoạn bất định mới, nơi cước phí, chính trị và môi trường đang dần đan xen thành một “cuộc chiến trên biển” toàn diện.