Khi các cuộc đàm phán ngừng bắn giữa Israel và Hamas tiến triển, mở ra hy vọng chấm dứt xung đột tại Gaza.

Trong suốt năm 2024, Kênh đào Suez – tuyến vận tải kết nối châu Á, châu Âu và Mỹ – chứng kiến sự sụt giảm nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại. Theo ông Osama Rabie, Chủ tịch SCA, lưu lượng tàu qua kênh đã giảm tới 60% sau hàng loạt vụ tấn công nhắm vào tàu thương mại ở Vịnh Aden và Biển Đỏ do lực lượng Houthi tại Yemen thực hiện.

Trước các rủi ro leo thang, nhiều hãng vận tải lớn như Maersk, MSC và Hapag-Lloyd buộc phải chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng, kéo dài thời gian hành trình thêm 10–14 ngày và làm đảo lộn chuỗi cung ứng toàn cầu. “Các tuyến hàng hải và công ty bảo hiểm chỉ có thể trở lại khi cảm thấy an toàn,” ông Rabie nhận định, cho rằng sự ổn định khu vực sẽ là yếu tố quyết định cho sự phục hồi.

Sự sụt giảm giao thông khiến doanh thu kênh đào giảm hơn 60%, tương đương mất khoảng 6–7 tỷ USD, sau khi đạt kỷ lục 10,25 tỷ USD năm 2023. Nguồn thu từ kênh Suez chiếm khoảng 15% tổng thu ngoại tệ và gần 10% GDP Ai Cập, biến nó thành trụ cột kinh tế quốc gia. Mặc dù chính phủ Cairo gần đây công bố thặng dư ngân sách nhờ các nguồn thu khác, nhưng sự sụt giảm từ kênh vẫn gây sức ép lớn trong bối cảnh bất ổn khu vực lan rộng tại Syria và Iran.

Theo giới quan sát, triển vọng phục hồi phụ thuộc phần lớn vào tiến trình đàm phán gián tiếp tại Ai Cập giữa Hamas và Israel nhằm kết thúc hai năm giao tranh ở Gaza. Một thỏa thuận ngừng bắn ổn định, cùng với cam kết từ Houthi ngừng tấn công tàu thương mại phương Tây, có thể giúp khôi phục dần lưu lượng hàng hải qua Suez trong năm 2025.

Tuy nhiên, nguy cơ chưa hoàn toàn biến mất. Ngày 2/10 vừa qua, một tên lửa hành trình do Houthi phóng đã đánh trúng tàu chở hàng của Hà Lan, khiến một thủy thủ thiệt mạng và một người khác bị thương. Số lượt tàu trung bình qua kênh hiện chỉ còn 32 lượt/ngày, giảm mạnh so với 75 lượt/ngày trước xung đột. Đặc biệt, các tàu chở dầu cỡ lớn (supertanker) gần như né tránh hoàn toàn tuyến này do rủi ro an ninh và chi phí bảo hiểm tăng cao.

Ngoài yếu tố an ninh, kênh Suez còn đối mặt với thách thức dài hạn từ các tuyến thay thế chiến lược. Gần đây, Trung Quốc đã thử nghiệm thành công tuyến vận tải Bắc Cực, rút ngắn thời gian hành trình giữa châu Á và châu Âu tới 18 ngày. Dù chưa thể thay thế hoàn toàn Suez, tuyến Bắc Cực cho thấy xu hướng đa dạng hóa tuyến vận tải toàn cầu nhằm giảm phụ thuộc vào các điểm nghẽn địa chính trị.

Tương lai của Kênh đào Suez trong năm 2025 sẽ phụ thuộc vào tiến trình hòa bình Trung Đông và khả năng khôi phục niềm tin hàng hải quốc tế. Nếu đạt được ngừng bắn bền vững và đảm bảo an ninh tuyến Biển Đỏ, Suez có thể lấy lại vị thế trung tâm trong chuỗi cung ứng toàn cầu — song vẫn phải chuẩn bị cho một kỷ nguyên cạnh tranh mới trên biển.