Hapag-Lloyd chi 4,2 tỷ USD mua Zim, dự kiến hoàn tất cuối 2026, làm dấy lên lo ngại về việc làm và an ninh hàng hải Israel.

Thương vụ thâu tóm giữa Hapag-Lloyd và ZIM Integrated Shipping Services không chỉ là bước mở rộng quy mô của một hãng tàu toàn cầu, mà còn đặt ra bài toán về cấu trúc sở hữu, an ninh hàng hải và ổn định lao động tại Israel. Trong khi bên mua nhấn mạnh lợi ích mạng lưới và hiệu quả khai thác, các tổ chức lao động và cơ quan quản lý Israel cảnh báo nguy cơ suy giảm vai trò chiến lược của một doanh nghiệp từng được xem là tài sản quốc gia.

Hapag-Lloyd đã ký thỏa thuận mua lại Zim với giá khoảng 4,2 tỷ USD. Theo hội đồng quản trị Zim, mức giá này cao hơn 58% so với thị giá hiện tại và cao hơn 126% so với giá cổ phiếu vào tháng 8 năm ngoái – thời điểm trước khi xuất hiện thông tin về khả năng bán công ty.

Sau khi hoàn tất, Hapag-Lloyd – hiện là hãng vận tải container lớn thứ năm thế giới – dự kiến nâng năng lực vận chuyển lên hơn 3,8 triệu TEU với trên 400 tàu. Doanh nghiệp sẽ tiếp nhận toàn bộ mạng lưới quốc tế và đội tàu thuê của Zim, gồm khoảng 99 tàu, trong đó có các tàu sử dụng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đang thuê dài hạn từ Seaspan.

Hapag-Lloyd ước tính thương vụ có thể tạo ra vài trăm triệu USD lợi ích cộng hưởng mỗi năm, đồng thời nâng tổng sản lượng vận chuyển của hai bên lên hơn 18 triệu TEU/năm. Mạng lưới khai thác dự kiến được củng cố tại các tuyến xuyên Thái Bình Dương, nội Á, Đại Tây Dương, Mỹ Latinh và Đông Địa Trung Hải.

Để đáp ứng các yêu cầu liên quan đến “cổ phần đặc biệt” của Nhà nước Israel, Hapag-Lloyd thực hiện phương án tách cấu phần với FIMI Opportunity Funds – quỹ đầu tư tư nhân lớn nhất Israel, đang quản lý hơn 11 tỷ USD tài sản. Theo đó, FIMI tiếp nhận thương hiệu và 16 tàu thuộc sở hữu công ty, đồng thời chịu trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến cổ phần đặc biệt.

FIMI cho biết sẽ xây dựng một Zim mới với vai trò hãng tàu Israel độc lập, tích hợp năng lực vận tải xuyên Đại Tây Dương, mở rộng các tuyến đến châu Âu, châu Phi, Địa Trung Hải và Biển Đen, đồng thời tiếp cận mạng lưới Gemini của Hapag–Maersk.

Zim được thành lập năm 1945 và từng đảm nhiệm vận chuyển người nhập cư, khai thác vận tải hành khách trước khi phát triển thành hãng container lớn thứ 10 thế giới. Dù trải qua nhiều lần tái cấu trúc, doanh nghiệp vẫn được xem là tài sản chiến lược, gắn với an ninh quốc gia và ổn định chuỗi cung ứng đường biển của Israel.

Ngay sau khi thông tin được công bố, ông Oren Caspi – Chủ tịch Ủy ban người lao động – tuyên bố đình công cảnh báo. Theo công đoàn, trong tổng số khoảng 1.000 nhân sự tại Israel, FIMI có thể chỉ giữ lại khoảng 120 người; hơn 800 lao động có nguy cơ mất việc. Phía người lao động cho rằng bên mua chỉ cam kết duy trì việc làm tối đa một năm và yêu cầu hội đồng quản trị bảo đảm quyền lợi dài hạn cho nhân viên.

Histadrut – Tổng Liên đoàn Lao động Israel – tuyên bố ủng hộ lập trường của người lao động, nhấn mạnh Zim là mắt xích quan trọng bảo đảm ổn định nguồn cung và duy trì thương mại đường biển trong tình huống khẩn cấp.

Thị trưởng Haifa, ông Yona Yahav, cho rằng thương vụ có thể gây tổn hại đến kinh tế và an ninh Israel. Ông Zadok Redker, Giám đốc Cơ quan Hàng hải và Cảng biển, cảnh báo đây có thể là mối đe dọa nghiêm trọng tới sự tồn tại của lĩnh vực hàng hải quốc gia.

Theo đánh giá của cơ quan này, sau khi tách cấu phần, Zim có thể trở thành một hãng tàu nội địa quy mô nhỏ, thiếu mạng lưới khai thác toàn cầu và quy mô đủ lớn để duy trì hiệu quả hoạt động. Trong bối cảnh thị trường vận tải container được dự báo suy giảm, một doanh nghiệp nhỏ hơn có thể gặp khó khăn duy trì hoạt động; nếu sụp đổ, việc tái thiết có thể cần hàng tỷ USD và mất từ 7–10 năm.

Thương vụ hiện vẫn cần sự chấp thuận của cơ quan quản lý, xem xét theo cơ chế cổ phần đặc biệt của Israel và phê duyệt từ cổ đông. Hapag-Lloyd dự kiến hoàn tất giao dịch vào cuối năm 2026. Trong thời gian chờ đợi, hai doanh nghiệp tiếp tục hoạt động độc lập và cạnh tranh trực tiếp.