Đóng eo biển Hormuz khiến lượng container chuyển hướng tăng hơn 360 phần trăm, đạt khoảng 1010 chuyến mỗi ngày và gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việc gián đoạn lưu thông tại eo biển Hormuz đang tạo ra cú sốc mới đối với mạng lưới vận tải container quốc tế. Khi tuyến hàng hải quan trọng nối Vịnh Ba Tư với biển Ả Rập gần như bị phong tỏa, các hãng tàu buộc phải chuyển hướng hàng hóa sang các cảng trung chuyển khác trong khu vực. Sự thay đổi đột ngột của dòng chảy container đang gây áp lực lớn lên hạ tầng cảng và lịch trình vận tải tại nhiều quốc gia.

Dữ liệu từ công ty phân tích chuỗi cung ứng project44 cho thấy lượng container phải chuyển hướng đã tăng hơn 360 phần trăm sau khi eo biển Hormuz bị tuyên bố đóng do căng thẳng quân sự leo thang giữa Mỹ, Israel và Iran vào cuối tháng 2.

Trước khi xảy ra khủng hoảng, trung bình mỗi ngày có khoảng 218 chuyến container phải điều chỉnh hành trình. Con số này hiện đã tăng lên khoảng 1010 chuyến mỗi ngày. Đỉnh điểm gián đoạn diễn ra vào ngày 5 tháng 3 khi ghi nhận 2363 chuyến container chuyển hướng chỉ trong một ngày, mức cao nhất từng được ghi nhận tại khu vực.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải rộng khoảng 21 dặm nằm giữa Iran và Oman, kết nối Vịnh Ba Tư với biển Ả Rập. Đây là một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới. Ngoài vai trò vận chuyển khoảng một phần tư lượng dầu giao dịch bằng đường biển toàn cầu, tuyến đường này còn là cửa ngõ quan trọng đối với dòng container phục vụ các cảng lớn trong khu vực Vùng Vịnh.

Khi tàu không thể hoặc không muốn đi qua tuyến đường này, các hãng tàu buộc phải chuyển hướng container sang những cảng có thể tiếp cận mà không cần đi qua eo biển.

Theo dữ liệu theo dõi, các cảng ghi nhận lượng hàng chuyển hướng lớn nhất gồm Abu Dhabi, Jebel Ali tại Dubai và Hamad tại Qatar. Một lượng lớn container hiện được chuyển sang cảng Khawr Fakkan ở bờ đông Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, khu vực nằm ngoài Vịnh Ba Tư nên vẫn có thể tiếp cận mà không cần đi qua eo biển Hormuz.

Ngoài ra, các cảng Sohar tại Oman, Hambantota tại Sri Lanka cùng các cửa ngõ container lớn của Ấn Độ như Mundra và Navi Mumbai cũng đang tiếp nhận khối lượng container chuyển hướng đáng kể.

Sự thay đổi đột ngột của dòng container đang gây áp lực lên hoạt động khai thác tại các cảng tiếp nhận. Theo project44, các cảng container lớn của Ấn Độ đang ghi nhận nhiều gián đoạn lịch tàu khi lượng container chuyển hướng tăng mạnh và các hãng tàu phải xây dựng lại lịch trình tuyến vận tải chính.

Tại cảng Mundra, thời gian chậm rời cảng đã tăng 72 phần trăm tương đương khoảng 11 ngày, trong khi thời gian chậm đến cảng tăng 27 phần trăm và có thời điểm lên tới 49 ngày.

Tại cảng Navi Mumbai, thời gian chậm rời cảng tăng 118 phần trăm tương đương khoảng 13 ngày, trong khi chậm đến cảng tăng 16 phần trăm tương đương khoảng 22 ngày.

Tình trạng gián đoạn này khác đáng kể so với khủng hoảng vận tải tại Biển Đỏ giai đoạn 2023 đến 2024. Khi đó các hãng tàu vẫn có thể chuyển hướng tàu đi vòng qua Mũi Hảo Vọng để tránh khu vực tấn công gần Yemen.

Trong trường hợp eo biển Hormuz, không tồn tại tuyến thay thế tương đương. Khi tuyến hàng hải này bị đóng, nhiều cảng lớn trong Vùng Vịnh, bao gồm Jebel Ali, gần như bị tách khỏi mạng lưới vận tải container quốc tế. Điều này buộc các hãng tàu phải chuyển hướng container sang các cảng khác trong khu vực hoặc trì hoãn vận chuyển.

Theo project44, các hãng tàu đang triển khai một trong những đợt chuyển hướng tuyến vận tải container quy mô lớn nhất kể từ khủng hoảng Biển Đỏ. Nhiều hãng đã tạm dừng nhận đặt chỗ vận chuyển, đưa tàu neo chờ tại các vùng biển an toàn và điều chỉnh lại lịch trình dựa trên các cảng vẫn có thể tiếp cận.

Dù số lượng container chuyển hướng đã giảm nhẹ sau giai đoạn cao điểm đầu tháng 3, các chuyên gia cảnh báo tình trạng tắc nghẽn cảng, thời gian lưu container và gián đoạn lịch tàu có thể tiếp tục gia tăng khi các cảng tiếp nhận phải xử lý lượng hàng tăng đột biến.

Trong bối cảnh chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh gia tăng và tình hình an ninh tại khu vực vẫn biến động, các hãng tàu hiện chưa xác định được thời điểm khôi phục hành trình bình thường qua eo biển Hormuz. Điều này cho thấy tác động đối với chuỗi cung ứng container toàn cầu có thể còn kéo dài trong những tuần tới.