Cước thuê VLCC tuyến Trung Đông đến Trung Quốc chạm 424.000 USD mỗi ngày sau khi Iran đóng eo biển Hormuz đầu tháng 3, làm gián đoạn vận tải dầu và đẩy nhu cầu tàu tăng mạnh.

Biến động địa chính trị tại Trung Đông thay đổi nhanh cán cân cung cầu của thị trường vận tải năng lượng. Gián đoạn tại eo biển Hormuz giảm lưu thông tàu và kéo dài hành trình vận chuyển, khiến nhu cầu vận tải tăng trong khi nguồn cung tàu hạn chế.

Căng thẳng quân sự tại Trung Đông đã đẩy thị trường vận tải dầu thô vào trạng thái biến động mạnh. Chỉ ba ngày sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, giá thuê tàu VLCC trên tuyến Trung Đông đến Trung Quốc đã tăng vọt lên 424.000 USD mỗi ngày, mức kỷ lục của thị trường.

Trong điều kiện bình thường, tàu VLCC thường được thuê với giá ở mức vài chục nghìn USD mỗi ngày. Tuy nhiên, trong những tuần gần đây, giá thuê đã vượt 100.000 USD mỗi ngày. Nguyên nhân gồm xuất khẩu dầu của OPEC tăng, nhu cầu lưu trữ nổi cao hơn và nguồn cung tàu trên thị trường giảm.

Đến cuối tuần trước, một số tàu VLCC được thuê với giá trên 200.000 USD mỗi ngày. Mức giá này bị vượt qua khi một hợp đồng vận chuyển dầu thô từ Trung Đông đến Trung Quốc được ký vào ngày thứ Hai với giá 424.000 USD mỗi ngày, lập kỷ lục mới về cước.

Diễn biến giá cước gắn với quyết định của Iran đóng cửa eo biển Hormuz, một tuyến vận tải năng lượng quan trọng. Lưu lượng tàu chở dầu qua lại khu vực này giảm rõ rệt. Vào cuối ngày thứ Hai, có thời điểm không có tàu chở dầu nào di chuyển trong eo biển, trong khi hàng chục tàu neo chờ ở hai phía. Sau đó hoạt động di chuyển trở lại ở mức thấp.

Ngoài rủi ro an ninh, vấn đề bảo hiểm khiến nhiều chủ tàu thận trọng. Các câu lạc bộ bảo hiểm P&I lớn đã tạm dừng hiệu lực bảo hiểm rủi ro chiến tranh tại khu vực từ ngày 5 tháng 3, khiến nhiều tàu không thể khởi hành nếu chưa có bảo hiểm phù hợp.

Khi việc tiếp cận Vịnh Ba Tư bị hạn chế, các nhà máy lọc dầu phải tìm nguồn dầu từ những khu vực xa hơn như Tây Phi, bờ Vịnh Mỹ, Venezuela hoặc Brazil. Các tuyến vận chuyển dài hơn khiến nhu cầu vận tải tính theo tonne-mile của đội tàu VLCC tăng mạnh. Trong khi đó, nguồn cung tàu mới hạn chế do hoạt động đóng tàu thấp trong nhiều năm, khiến thị trường thiếu tàu trong ngắn hạn.

Biến động tại Trung Đông cũng ảnh hưởng đến thị trường khí hóa lỏng. Giá thuê tàu LNG tăng khoảng 40 phần trăm trong ngày thứ Hai. Nguyên nhân là Qatar đóng cửa các nhà máy LNG lớn do lo ngại nguy cơ bị tấn công, làm gián đoạn khoảng 20 phần trăm công suất xuất khẩu LNG toàn cầu.

Nguồn cung LNG từ Trung Đông suy giảm khiến khách hàng lớn ở Đông Á và châu Âu phải tìm nguồn từ Mỹ và Australia. Hành trình kéo dài hơn làm nhu cầu tàu tăng. Cùng thời điểm, giá khí đốt tương lai tại châu Âu tăng khoảng 50 phần trăm.

Từ góc độ logistics năng lượng, gián đoạn tại eo biển Hormuz đang làm thay đổi dòng chảy thương mại dầu và khí toàn cầu. Khoảng cách vận chuyển dài hơn cùng nguồn cung tàu hạn chế tiếp tục tạo áp lực tăng giá đối với thị trường tàu dầu và tàu LNG.