Trong năm 2025, một số quốc gia tiếp tục khẳng định vị thế hàng đầu, nhờ vào công nghệ tiên tiến, chính sách hỗ trợ của chính phủ và nhu cầu ngày càng tăng đối với tàu biển xanh, tiết kiệm nhiên liệu và vận hành hiệu quả hơn.

Theo thống kê, giá trị thị trường đóng tàu toàn cầu đạt 150,42 tỷ USD trong năm 2024 và được kỳ vọng chạm mốc 155,58 tỷ USD trong năm 2025, chủ yếu nhờ vào nhu cầu vận tải biển tăng cao và xu hướng chuyển đổi sang các dòng tàu thân thiện môi trường.

Đáng chú ý, khu vực châu Á – Thái Bình Dương chiếm tới hơn 85% hoạt động đóng tàu toàn cầu, với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản là ba trụ cột chính. Ngoài ra, Philippines và Việt Nam cũng đang nổi lên mạnh mẽ trong ngành công nghiệp chiến lược này.

1. Trung Quốc – Người khổng lồ không thể tranh cãi

Trung Quốc tiếp tục giữ vững ngôi vị số 1 toàn cầu về đóng tàu với 46,45 triệu CGT đơn hàng trong năm 2024, tương đương 70% thị phần thế giới. Các nhà máy tại Trung Quốc hiện đã kín đơn đến hết năm 2028.

Yếu tố giúp Trung Quốc giữ vững vị thế bao gồm lực lượng lao động lớn và có tay nghề, chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ, đầu tư vào R&D, công nghệ số hóa và sản xuất tàu xanh. Trong năm 2024, 78,5% đơn hàng tàu sử dụng nhiên liệu thay thế trên toàn cầu thuộc về các nhà máy Trung Quốc.

Một số doanh nghiệp đóng tàu tiêu biểu tại Trung Quốc gồm: China State Shipbuilding Corporation (CSSC), New Times Shipbuilding và Yangzijiang Shipbuilding Group.

Dù đối mặt với rủi ro từ thuế nhập khẩu của Mỹ, Trung Quốc vẫn duy trì lợi thế nhờ khả năng đóng mọi loại tàu – từ tàu dầu, tàu hàng rời đến tàu container và tàu công nghệ cao.

2. Hàn Quốc – Chuyên gia tàu công nghệ cao

Hàn Quốc nổi tiếng với khả năng đóng các dòng tàu có giá trị cao như tàu chở LNG, VLCC và tàu container siêu lớn. Trong năm 2024, Hàn Quốc nhận 10,98 triệu CGT đơn hàng – chiếm khoảng 17% thị phần toàn cầu.

Các tập đoàn lớn như HD Korea Shipbuilding & Offshore Engineering, Samsung Heavy Industries và Hanwha Ocean là trụ cột chính của ngành.

Hàn Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng AI, công nghệ thu giữ carbon (CCS), thiết kế tàu sử dụng amoniac, LPG và hướng đến các giải pháp giảm phát thải.

Tuy phải đối mặt với thách thức thiếu hụt lao động, nhưng Hàn Quốc vẫn giữ lợi thế nhờ tập trung vào các dự án có biên lợi nhuận cao và năng lực đổi mới công nghệ liên tục.

3. Nhật Bản – Định vị lại trong phân khúc tàu giá trị cao

Từng là cường quốc số 1 thế giới trong ngành đóng tàu giai đoạn 1960–1980, Nhật Bản hiện xếp thứ 3 với 8,38 triệu CGT đơn hàng trong năm 2024, tương đương 13% thị phần toàn cầu.

Nhật Bản đang tập trung vào các dòng tàu thân thiện môi trường như tàu chở LNG, tàu chở ô tô sử dụng nhiên liệu sạch, tàu tự hành và các loại tàu công nghệ cao khác.

Chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu nâng thị phần đơn hàng toàn cầu lên 20% vào năm 2030 thông qua kế hoạch xây dựng nhà máy đóng tàu quốc doanh và sáp nhập các doanh nghiệp tư nhân lớn như Imabari Shipbuilding và Japan Marine United (JMU).

Dù đối mặt với khó khăn từ lực lượng lao động già hóa, Nhật Bản vẫn quyết tâm tăng cường đầu tư công nghệ và cải tiến năng suất trong các phân khúc tàu đặc thù.

4. Philippines – Ngôi sao mới nổi tại Đông Nam Á

Philippines đã lọt top 5 quốc gia đóng tàu hàng đầu thế giới năm 2023, với sản lượng đạt hơn 805.000 GT, theo báo cáo của UNCTAD năm 2024. Trong năm 2024, các nhà máy nước này đóng hơn 500 tàu – tăng 4% so với năm trước.

Quốc gia này tập trung vào tàu chở hàng rời, tàu chở dầu, tàu cá, tàu chở khách và tàu kéo, với thế mạnh về chi phí lao động thấp và vị trí địa lý chiến lược trong khu vực.

Các doanh nghiệp quốc tế như Hanjin, Tsuneishi và Austal đã đầu tư và vận hành nhà máy tại Philippines, thúc đẩy ngành công nghiệp đóng tàu nội địa phát triển mạnh mẽ.

Chính phủ cũng tích cực mời gọi đầu tư, kỳ vọng biến đất nước trở thành trung tâm đóng tàu quy mô vừa và nhỏ tại châu Á.

5. Việt Nam – Vươn mình nhờ chiến lược nội địa hóa

Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế với năng lực đóng tàu đạt 3,5 triệu tấn mỗi năm. Trong năm 2024, ngành đóng tàu trong nước ghi nhận nhiều đơn hàng đóng tàu chuyên dụng và tàu phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu.

Chính phủ hỗ trợ ngành thông qua ưu đãi thuế, thu hút vốn FDI, và đẩy mạnh đầu tư hạ tầng hàng hải. Nhiều nhà máy đã được nâng cấp để phục vụ đóng tàu container, tàu LPG và tàu chở hàng tổng hợp.

Việt Nam đặt mục tiêu đạt từ 0,8% đến 0,9% sản lượng đóng tàu toàn cầu vào năm 2030, với định hướng phát triển đội tàu trung bình, giá trị cao và chú trọng yếu tố công nghệ.

Dù còn một số khó khăn như cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ và phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, lợi thế lao động giá rẻ và chính sách hỗ trợ sản xuất trong nước là đòn bẩy cho sự tăng trưởng dài hạn.

Năm 2025 chứng kiến sự duy trì vị thế vượt trội của Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản trong ngành đóng tàu toàn cầu, trong khi Philippines và Việt Nam nổi lên như những thế lực mới nhờ tận dụng tốt chi phí, vị trí địa lý và chính sách hỗ trợ mạnh mẽ. Xu hướng tất yếu của ngành là chuyển dịch sang các dòng tàu xanh, ứng dụng công nghệ cao và tự động hóa – tạo nên một cuộc đua đổi mới toàn diện trong thập kỷ tới.

#CofastNetwork #CofastNews #LogisticsVietnam #VietnamShipbuilding #MaritimeAsia #GreenShipping #tintuclogistics

-Johnvu-