Panama tiếp quản hai cảng Balboa và Cristobal sau phán quyết vi hiến, ký hợp đồng 18 tháng trị giá 41,6 triệu USD và tạm dừng container để chuyển giao vận hành.

Việc Panama tiếp quản hai cảng tại hai đầu kênh đào đánh dấu thay đổi lớn trong cấu trúc vận hành hệ thống cảng chiến lược. Trong ngắn hạn, hoạt động container bị gián đoạn để phục vụ chuyển giao hệ thống. Về dài hạn, mô hình tách hai nhà khai thác tạo nền tảng cho cơ chế đấu thầu mới và tái thiết lập môi trường cạnh tranh.

Quyết định tiếp quản được thực hiện ngay sau khi Tòa án Tối cao Panama công bố phán quyết cuối cùng, xác định các luật thiết lập nhượng quyền và gia hạn năm 2021 là không hợp hiến.

Chính phủ Panama tiến hành tiếp quản hai cảng Balboa và Cristobal, đồng thời yêu cầu Panama Ports Company thuộc CK Hutchison chấm dứt hoạt động. Theo phía Hutchison, đại diện chính quyền đã vào tiếp quản trực tiếp khu vực cảng mà không có sự chấp thuận của doanh nghiệp khai thác. Công ty cho biết nhân sự của mình bị ngăn tiếp cận cảng. Truyền thông Panama đưa tin người lao động được cảnh báo không trao đổi với Panama Ports Company nếu không có thể bị bắt giữ. Chính phủ tuyên bố bảo đảm toàn bộ việc làm cho lực lượng lao động hiện hữu.

Cùng thời điểm, Panama ban hành quy định tạm thời phong tỏa toàn bộ tài sản di động tại cảng và trao quyền sử dụng các tài sản này cho cơ quan đại diện nhằm duy trì hoạt động.

Hoạt động container tại Balboa và Cristobal tạm ngưng trong giai đoạn chuyển giao. Cơ quan Hàng hải Panama giám sát vận hành và cho biết việc tạm dừng chỉ mang tính tạm thời để triển khai hệ thống mới, trong khi khai thác hàng rời vẫn tiếp tục.

Tổng Kiểm toán Panama đã ký hợp đồng tạm thời với AMP Terminals thuộc Maersk để vận hành cảng Balboa và với Terminal Investments Limited thuộc MSC để khai thác cảng Cristobal. Thời hạn mỗi hợp đồng là 18 tháng, với khoản thanh toán cố định cho công tác quản lý, vận hành và bảo trì. AMP sẽ thanh toán khoảng 25,6 triệu USD, còn Terminal Investments Limited thanh toán khoảng 16 triệu USD. Các hợp đồng không bao gồm tiền thuê đất, dự kiến mang lại thêm 20 triệu USD mỗi năm cho ngân sách. Panama ước tính tổng nguồn thu từ giai đoạn vận hành tạm thời đạt khoảng 100 triệu USD.

Theo Chính phủ Panama, việc phân tách hai cảng cho hai đơn vị khai thác khác nhau nhằm củng cố hệ thống cảng quốc gia, tăng năng lực cạnh tranh logistics khu vực và tạo thêm việc làm, đầu tư. Cấu trúc này cũng là bước chuẩn bị cho quá trình đấu thầu nhượng quyền dài hạn trong tương lai, với hai mô hình vận hành riêng biệt để cơ quan quản lý theo dõi và đánh giá.

Chính quyền Hong Kong lên tiếng phản đối, cho rằng việc tiếp quản cưỡng chế đã vi phạm nguyên tắc thiện chí trong thực hiện hợp đồng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp Hong Kong.

CK Hutchison khẳng định hành động của Panama là trái pháp luật và cho biết đang tham vấn luật sư về phán quyết cũng như quyết định chấm dứt hợp đồng. Doanh nghiệp tuyên bố sẽ xem xét mọi biện pháp pháp lý trong nước và quốc tế, bao gồm cả các bên thứ ba có liên quan.

Trong khi đó, AMP Terminals cho biết đã khởi động giai đoạn ổn định vận hành ban đầu tại Balboa. Công ty phối hợp với Cơ quan Hàng hải Panama tiến hành kiểm kê container, thiết bị, cần cẩu và hệ thống công nghệ, đồng thời đánh giá tình trạng hàng hóa, đặc biệt là hàng dễ hư hỏng. Hệ thống khai thác mới đang được triển khai và hoạt động sẽ được khôi phục từng bước nhằm hạn chế gián đoạn.