Cảng Cái Mép và Hải Phòng tiếp tục cải thiện vị trí trong CPPI 2025, giữa lúc các cảng châu Á và Trung Đông dẫn đầu về hiệu quả khai thác container toàn cầu.

Kết quả CPPI 2025 cho thấy cuộc cạnh tranh giữa các cảng container toàn cầu ngày càng được quyết định bởi năng lực điều hành, mức độ số hóa và khả năng xử lý tàu hiệu quả thay vì chỉ dựa vào quy mô hạ tầng. Việc Hải Phòng được ghi nhận trong nhóm cảng cải thiện mạnh nhất giai đoạn 2020 đến 2025 phản ánh xu hướng nâng cao hiệu quả khai thác tại Đông Nam Á khi chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục dịch chuyển và tái cấu trúc.

Trong bối cảnh các tuyến vận tải quốc tế liên tục biến động bởi xung đột địa chính trị, thay đổi luồng hàng và áp lực tắc nghẽn, hiệu suất khai thác đang trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng đối với các cảng biển muốn thu hút thêm dịch vụ và hàng hóa quốc tế.

Báo cáo Chỉ số Hiệu suất Cảng Container năm 2025 do World Bank Group và S&P Global Market Intelligence công bố đã đánh giá hơn 400 cảng container trên toàn thế giới dựa trên dữ liệu khai thác trong giai đoạn 2020 đến 2025.

Chỉ số CPPI được xây dựng từ thời gian tàu lưu tại cảng, sử dụng dữ liệu nhận dạng tự động tàu biển cùng hồ sơ cập cảng để đo lường hiệu quả khai thác từ thời điểm tàu đến khu neo đậu hoặc trạm hoa tiêu cho đến khi rời cầu cảng.

Kết quả năm 2025 tiếp tục ghi nhận sự áp đảo của các cảng tại châu Á và Trung Đông. Cảng Fuzhou của Trung Quốc đứng đầu bảng xếp hạng toàn cầu. Các vị trí tiếp theo lần lượt thuộc về Dalian, Salalah của Oman, Mawan và Chiwan.

Riêng Trung Quốc có sáu cảng nằm trong nhóm 16 cảng có hiệu suất khai thác cao nhất thế giới.

Theo CPPI 2025, các cảng dẫn đầu đều được hỗ trợ bởi nguồn đầu tư lớn, hoạt động xuất khẩu mạnh cùng hệ thống quản lý và ứng dụng công nghệ phát triển. Những yếu tố này giúp rút ngắn thời gian tàu lưu cảng, nâng cao tính ổn định trong khai thác và tăng hiệu quả điều phối hoạt động.

Trong khi đó, Bắc Mỹ tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức. Philadelphia là cảng duy nhất của Mỹ góp mặt trong nhóm 50 cảng hoạt động hiệu quả nhất thế giới khi đứng thứ 48.

Các cảng còn lại của Mỹ có thứ hạng thấp hơn, bao gồm Jacksonville đứng thứ 52, Miami đứng thứ 75, New Orleans đứng thứ 76, Port Everglades đứng thứ 83, Los Angeles đứng thứ 88, Charleston đứng thứ 90 và New York & New Jersey đứng thứ 117.

Dữ liệu từ báo cáo cho thấy các cảng Bắc Mỹ đã phục hồi đáng kể sau các đợt gián đoạn trước đây nhưng vẫn chịu áp lực từ tình trạng ùn tắc, thiếu hụt lao động và những điểm nghẽn trong mạng lưới vận tải kết nối cảng.

Dù vậy, một số cảng của Mỹ ghi nhận mức cải thiện tích cực. Los Angeles và Charleston nằm trong nhóm tăng hạng mạnh nhất trong năm. Riêng Los Angeles đã cải thiện đáng kể thời gian quay vòng tàu khi áp lực chuỗi cung ứng và tình trạng ùn tắc giảm xuống.

Đối với Việt Nam, Hải Phòng được ghi nhận trong nhóm các cảng có bước tiến nổi bật trong giai đoạn 2020 đến 2025.

Theo báo cáo, Port Elizabeth của Nam Phi là cảng cải thiện mạnh nhất trong giai đoạn này. Các vị trí tiếp theo thuộc về Khalifa Bin Salman Port của Bahrain, Posorja của Ecuador, Gothenburg (Göteborg) của Thụy Điển và Muhammad Bin Qasim của Pakistan.

Bên cạnh đó, Hải Phòng của Việt Nam, Mawan của Trung Quốc và Kobe của Nhật Bản cũng được xếp vào nhóm cảng có sự cải thiện đáng chú ý về hiệu quả khai thác.

Bảng xếp hạng CPPI 2025 cũng ghi nhận Cái Mép và Hải Phòng đều cải thiện vị trí so với các kỳ đánh giá trước, cho thấy vị thế của các cảng container Việt Nam tiếp tục được cải thiện trong bảng xếp hạng toàn cầu.

Xét riêng giai đoạn từ năm 2024 đến năm 2025, Durban của Nam Phi là cảng phục hồi mạnh nhất. Theo sau là Freeport của Bahamas, Coega, Cristobal của Panama và Manzanillo của Mexico. Los Angeles, Jebel Ali, Charleston và Vancouver cũng nằm trong nhóm có kết quả cải thiện tích cực.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của CPPI 2025 là hiện tượng tắc nghẽn bùng phát. Đây là tình trạng nhiều tàu bị chậm lịch trình và cùng cập cảng trong thời gian ngắn, tạo áp lực lớn lên cầu bến, bãi chứa container và hệ thống vận tải kết nối.

Báo cáo cũng ghi nhận các hiện tượng thời tiết cực đoan, tranh chấp lao động và bất ổn địa chính trị đang khiến lịch trình tàu biển ngày càng khó dự báo. Điều này làm gia tăng nguy cơ ùn tắc cục bộ tại nhiều cảng lớn trên thế giới.

Các nhà nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những diễn biến liên quan đến eo biển Hormuz và việc điều chỉnh tuyến vận tải tại khu vực Biển Đỏ đã buộc nhiều hãng tàu thay đổi mạng lưới dịch vụ. Khi các chuyến tàu bị dồn lịch, lượng tàu cập cảng tại các điểm trung chuyển và cảng đích có thể tăng đột biến trong thời gian ngắn.

Ông Bertrand De la Borde, Giám đốc Toàn cầu phụ trách Vận tải và Logistics của World Bank Group, cho rằng cảng biển không chỉ chịu tác động từ các cú sốc bên ngoài mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc hạn chế hoặc làm gia tăng mức độ lan truyền của các gián đoạn trong chuỗi cung ứng.

CPPI 2025 cũng cho thấy các cảng thuộc nhóm nền kinh tế thu nhập trung bình cao và thu nhập cao đạt điểm số tốt hơn so với các nền kinh tế thu nhập thấp. Tuy nhiên, nhóm thu nhập trung bình cao vẫn có kết quả nhỉnh hơn nhóm thu nhập cao, cho thấy hiệu quả khai thác cảng không hoàn toàn phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế.

World Bank Group và S&P Global Market Intelligence khuyến nghị các cảng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và các công cụ hỗ trợ lập kế hoạch khai thác nhằm nâng cao khả năng dự báo và điều hành khai thác.

Ông Turloch Mooney, Trưởng bộ phận Phân tích và Thông tin Cảng biển của S&P Global Market Intelligence, nhận định rằng kết quả CPPI 2025 tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của cảng biển trong chuỗi cung ứng toàn cầu và tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả khai thác để ứng phó với các gián đoạn trong tương lai.

Nguồn: LogisticsNews 247