Thời tiết mùa đông khắc nghiệt tiếp tục làm gia tăng mức độ rủi ro tại Biển Đen, trong bối cảnh khu vực leo thang xung đột và cơ sở hạ tầng cảng – năng lượng liên tục bị tấn công Ảnh: Safety4Sea

Khu vực Biển Đen đang bước vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng nhất kể từ đầu xung đột, khi Ukraine và Nga liên tục mở rộng các đợt tấn công tầm xa nhằm vào hạ tầng năng lượng và cảng biển trọng yếu của nhau. Hoạt động thương mại hàng hải vì thế rơi vào tình trạng rủi ro ở mức “đỏ” – cao nhất kể từ đầu năm.

Cuối tuần qua, Ukraine tuyên bố tiếp tục tấn công nhà máy lọc dầu Ryazan của Rosneft – một trong năm cơ sở lớn nhất nước Nga, có công suất xử lý tới 340.000 thùng/ngày. Đây là lần thứ hai cơ sở này bị đánh trúng chỉ trong vòng một tháng. Kyiv cũng cho biết đã thực hiện thành công một cuộc tập kích khác nhằm vào nhà máy lọc dầu Novokuybyshevsk tại Samara, nằm sâu trong lãnh thổ Nga, gây ra nhiều vụ nổ và hỏa hoạn. Các thống đốc địa phương xác nhận có hoạt động máy bay không người lái vào ban đêm, nhưng phía Nga chưa công bố mức độ thiệt hại cụ thể.

Theo giới chức Ukraine, chuỗi tấn công này là một phần trong chiến lược “làm suy yếu năng lực tấn công của Nga” bằng cách đánh vào sản xuất và chuỗi cung ứng nhiên liệu ở hậu phương. Tại Ryazan, nhiều đơn vị chưng cất dầu thô, bồn chứa và hệ thống ống dẫn reportedly bị hư hại.

Phía Nga đáp trả mạnh mẽ bằng các đợt không kích quy mô lớn vào khu vực ven biển phía Nam của Ukraine. Một cuộc tấn công ban đêm ở Odesa đã làm bốc cháy cơ sở năng lượng gần cảng và làm hư hại nhiều tàu dân sự đang neo đậu. Một cảng chính hiện phải vận hành bằng nguồn điện khẩn cấp trong khi đội kỹ thuật nỗ lực khôi phục nguồn cung.

Sự bất ổn này lan trực tiếp sang hoạt động hàng hải. Tại Novorossiysk – cảng dầu lớn nhất của Nga trên Biển Đen – việc xuất khẩu đã bị đình chỉ 48 giờ sau khi hứng chịu đòn tập kích phối hợp bằng tên lửa hành trình và máy bay không người lái từ Ukraine. Sự cố khiến tạm thời 2,2 triệu thùng dầu/ngày (tương đương khoảng 2% nguồn cung toàn cầu) bị gián đoạn trước khi hoạt động được nối lại hôm Chủ nhật.

Trong khi đó, tại vùng biển Ukraine, tình hình không kém phần nghiêm trọng. Một tàu chở lúa mì đang bốc hàng tại cầu cảng số 43 của Odesa báo cáo các máy bay không người lái bay cách mạn tàu chỉ 200–300 m. Đại lý địa phương cảnh báo nguy cơ có thêm đợt không kích trong đêm. Cấp độ an ninh 3 vẫn được duy trì ở toàn bộ các cảng Ukraine, với lệnh cấm thủy thủ rời tàu và yêu cầu thuyền trưởng phải đảm bảo ẩn nấp an toàn cho thủy thủ đoàn khi có cảnh báo tấn công.

Chuỗi diễn biến này cho thấy Biển Đen đã trở thành “chiến trường logistics” thực sự, nơi các bên nỗ lực làm tê liệt dòng chảy nhiên liệu, vận tải và xuất khẩu. Từ góc nhìn chuỗi cung ứng, rủi ro không chỉ nằm ở khả năng mất hàng hóa hoặc hư hại cơ sở, mà còn ở sự đứt gãy chuỗi vận hành – từ cảng, tàu, đến bảo hiểm hàng hải.

Nhận định của Cofast:

Các cuộc tấn công đồng thời vào nhà máy lọc dầu sâu trong lãnh thổ Nga và hệ thống cảng ở Ukraine cho thấy xung đột đã chuyển trọng tâm sang chuỗi năng lượng và logistics – hai trụ cột thiết yếu của chiến tranh hiện đại. Mỗi gián đoạn tại Biển Đen đều có thể gây chấn động chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt với dầu thô và nông sản. Do đó, việc đánh giá rủi ro và tái cấu trúc luồng vận tải biển qua vùng này sẽ là yêu cầu cấp thiết với các hãng vận tải, nhà xuất khẩu và đơn vị bảo hiểm quốc tế trong giai đoạn tới.