Ảnh: Ningbo-zhoushan

Xuất khẩu của Trung Quốc bất ngờ sụt giảm trong tháng 10 sau nhiều tháng doanh nghiệp đẩy mạnh đơn hàng sang Mỹ nhằm tránh các đợt thuế quan của Tổng thống Donald Trump, phản ánh rõ sự phụ thuộc của ngành sản xuất Trung Quốc vào người tiêu dùng Mỹ, dù Bắc Kinh đang nỗ lực mở rộng thị trường sang các khu vực khác.

Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã tăng cường đa dạng hóa thị trường xuất khẩu kể từ sau khi ông Trump tái đắc cử vào tháng 11 năm ngoái, trong bối cảnh chuẩn bị cho khả năng tái bùng phát cuộc chiến thương mại vốn chi phối nhiệm kỳ đầu của ông, đồng thời tìm kiếm quan hệ thương mại sâu hơn với Đông Nam Á và Liên minh châu Âu (EU).

Tuy nhiên, chưa có quốc gia nào có thể thay thế quy mô xuất khẩu hơn 400 tỷ USD hàng hóa của Trung Quốc sang Mỹ mỗi năm, mức sụt giảm mà các nhà kinh tế ước tính đã khiến tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc giảm khoảng 2 điểm phần trăm, tương đương 0,3% GDP.

Theo số liệu hải quan công bố ngày thứ Sáu, kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 10 giảm 1,1%, mức thấp nhất kể từ tháng 2, đảo ngược đà tăng 8,3% của tháng 9 và thấp hơn nhiều so với dự báo tăng 3,0% trong khảo sát của Reuters.

“Đà giảm tháng trước chủ yếu do sự chững lại của các lô hàng sang những thị trường ngoài Mỹ,” chuyên gia kinh tế Zichun Huang thuộc Capital Economics nhận định, đồng thời cho biết dù xuất khẩu sang Mỹ giảm mạnh, lượng hàng chuyển đến các trung tâm trung chuyển như Việt Nam lại tăng, cho thấy doanh nghiệp vẫn tìm cách né thuế bằng việc điều hàng qua các nước thứ ba.

Số liệu mới cũng bị ảnh hưởng bởi nền so sánh cao của cùng kỳ năm ngoái, khi xuất khẩu Trung Quốc tăng mạnh nhất trong hơn hai năm do các nhà máy gấp rút giao hàng ra thị trường lớn nhằm ứng phó khả năng ông Trump trở lại Nhà Trắng.

Theo giới phân tích, phần lớn doanh nghiệp Trung Quốc hiện đã “xuất tối đa” lượng hàng có thể.

“Xuất khẩu qua Việt Nam sang Mỹ sẽ giảm khi giai đoạn đẩy hàng kết thúc, và điều đó đang xảy ra. Vì vậy, quý IV này sẽ rất khó khăn cho Trung Quốc, đồng nghĩa nửa đầu năm 2026 cũng sẽ tiếp tục thách thức,” bà Alicia Garcia-Herrero, kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Natixis, cho biết.

Dữ liệu cho thấy xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm 25,17% so với cùng kỳ, trong khi sang EU và các nền kinh tế Đông Nam Á chỉ tăng lần lượt 0,9% và 11,0%.

“Tôi cho rằng chỉ số PMI đã sớm cảnh báo rằng xuất khẩu Trung Quốc không thể tăng mãi, không chỉ vì Mỹ mà còn do kinh tế toàn cầu đang chậm lại,” bà Garcia-Herrero nói thêm.

Chỉ số quản lý mua hàng (PMI) chính thức đã giảm xuống mức thấp nhất trong sáu tháng, với các nhà máy báo cáo lượng đơn hàng xuất khẩu mới sụt giảm đáng kể.

Chuyên gia Woei Chen Ho của UOB Singapore nhận định thỏa thuận “đình chiến thương mại” giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ - Trung đạt được đầu tháng này sẽ giúp ổn định triển vọng ngắn hạn, nhưng dự báo “cả hai quốc gia sẽ tiếp tục giảm mức độ phụ thuộc lẫn nhau, và tỷ trọng thương mại của Mỹ trong tổng xuất khẩu Trung Quốc sẽ giảm”.

Căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn leo thang bất ngờ đầu tháng 10 khi ông Trump đe dọa áp thuế 100% với hàng hóa Trung Quốc để đáp trả việc Bắc Kinh mở rộng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm.

Tình hình dịu lại sau cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Hàn Quốc tuần trước, khi hai bên đồng ý gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại thêm một năm, thay vì kết thúc vào ngày 10/11.

Dù vậy, hàng hóa Trung Quốc xuất sang Mỹ vẫn phải chịu mức thuế trung bình khoảng 45%, cao hơn ngưỡng 35% – mức được cho là xóa sạch biên lợi nhuận của nhiều nhà sản xuất.

Thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt 90,07 tỷ USD trong tháng 10, giảm nhẹ so với 90,45 tỷ USD của tháng trước và thấp hơn dự báo 95,6 tỷ USD.

CẦU NỘI ĐỊA YẾU

Nhu cầu trong nước yếu vẫn là thách thức lớn.

Dữ liệu cho thấy nhập khẩu của Trung Quốc chỉ tăng 1,0%, mức thấp nhất trong năm tháng, so với mức tăng 7,4% của tháng 9 và thấp hơn dự báo 3,2%.

Giới chức Bắc Kinh cho biết tháng trước nước này đặt mục tiêu nâng tỷ trọng tiêu dùng hộ gia đình trong GDP “đáng kể” trong giai đoạn 2026–2030, sau hội nghị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc vạch ra định hướng kinh tế - chính sách cho 5 năm tới.

“Giờ đây, khi động lực xuất khẩu suy yếu, Trung Quốc có thể phải dựa nhiều hơn vào cầu nội địa,” ông Zhang Zhiwei, kinh tế trưởng của Baoyin Capital Management, nhận định. “Chính sách tài khóa được kỳ vọng sẽ mạnh mẽ hơn trong quý I/2026.”

Nhập khẩu đậu tương, dầu thô và quặng sắt của Trung Quốc trong tháng 10 đều tăng so với cùng kỳ năm trước, trong đó lượng đậu tương kỷ lục từ Nam Mỹ được lý giải do các nhà máy ép dầu tranh thủ mua trước khi giá tại Brazil có thể tăng do gián đoạn nguồn cung từ Mỹ. Trong khi đó, nhập khẩu năng lượng vẫn được hỗ trợ bởi giá cạnh tranh.

Ngược lại, nhập khẩu đồng, mặt hàng then chốt của lĩnh vực xây dựng, lại giảm khi người tiêu dùng hạn chế mua vào do giá kim loại cao và thị trường bất động sản tiếp tục suy yếu.

_________________________________________________

Biên tập: Cofast News Editorial Team (theo Reuters)

#CofastNetwork #CofastNews

#China #Exports #TradeWar #USChinaRelations #Economy